• ورود کاربران دانشگاهی

  • ثبت نام(مطالعه آنلاین پایان نامه ها)

  • سپندا

    کاربر مهمان
    شنبه 4 آذر 1396| 23.20.162.200 :Your IP
    سامانه پایان نامه های دانشگاه اصفهان (سپندا)



    عنوان :
    ارزیابی اثرات خشکسالی بر ساختار اجتماعی-اقتصادی نواحی روستایی متکی بر فعالیت کشاورزی (مطالعه موردی: شهرستان‌های سیروان و چرداول)
    انتشارات : دانشگاه اصفهان
    سال :1393
    زبان : Persian
    شماره سند : 11503
    موضوع :جغرافیا و برنامه ریزی روستایی
    پژوهشگر : معصومه جمشیدی
    توصیفگر لاتین : Drought ? SPI index ? Social structure ? Economic structure ? Sirvan ? Chardavol ? Water resources
    توصیفگر فارسی : خشکسالی ◄ شاخص SPI ◄ ساختار اجتماعی ◄ ساختار اقتصادی ◄ سیروان ◄ چرداول﴿شهرستان﴾ ◄ منابع آب
    دانشکده : دانشکده علوم جغرافیا و برنامه ریزی، گروه جغرافیا و
    مقطع : دکتری

    استاد راهنما : هدایت الله نوری، اسکندر صیدایی
    استاد مشاور : داریوش رحیمی
    سال دفاع : 1393
    شماره رکورد : 11503
    شماره راهنما : GEOG3 132
    فهرست : فهرست مطالب
    عنوان صفحه
    فصل اول: کلیات ظرح تحقیق
    1-1- مقدمه 1
    1-2- شرح و بیان مسئله پژوهشی 2
    1-3-پیشینه و تاریخچه موضوع تحقیق 4
    1-4-اهمیت و ارزش تحقیق 6
    1-5-اهداف تحقیق 7
    1-5-1- هدف کلی 7
    1-5-2- اهداف اختصاصی 7
    1-6- سؤال‌ها و فرضیه‌های تحقیق 8
    1-6-1- سؤال‌های تحقیق: 8
    1-6-2- فرضیات تحقیق 8
    1-7-روش تحقیق 9
    1-7-1- نوع مطالعه و روش بررسی فرضیه‌ها و یا پاسخگوئی به سؤالات 9
    1-7-2- مراحل اجرایی تحقیق 9
    1-7-3- جامعه آماری 9
    1-7-4- روش و طرح نمونه¬برداری 9
    1-7-5- حجم نمونه و روش محاسبه 9
    1-7-6- ابزار گردآوری داده¬ها 10
    1-7-7- ابزار تجزیه و تحلیل 10
    1-8-کاربرد نتایج تحقیق 11
    1-9-محدودیتهای پژوهش 11
    فصل دوم: مبانی نظری و ادبیات تحقیق
    2-1- مقدمه 12
    2-2- مباحثی در زمینه تغییرات محیطی 12
    2-2-1- محیط 12
    عنوان صفحه
    2-2-2- تغییرات محیطی 14
    2-2-3- تغییرات اقلیم 14
    2-2-4- تأثیر تغییر اقلیم بر سیستم¬های مختلف در سطح جهان 15
    تأثیر بر منابع آب 15
    تأثیر بر محیط‌زیست 16
    تأثیر بر بهداشت 16
    تأثیر بر وضعیت اقتصادی و اجتماعی 16
    تأثیر بر کشاورزی 16
    2-3- مباحثی در زمینه خشکسالی 17
    2-3-1- خشکسالی 17
    2-3-2- اثرات خشکسالی 18
    2-3-3- اثرات خشکسالی در سراسر جهان در طول دهه¬های اخیر 20
    آمریکای شمالی 20
    اروپا 21
    آسیا 21
    استرالیا 22
    آفریقا 22
    2-3- 4- مهم‌ترین زیان¬های ناشی از بروز خشکسالی 22
    زیان¬های خشکسالی در هدر رفت و تخریب کیفیت آب و تغذیه نامناسب آن 22
    زیان¬های خشکسالی در تخریب پوشش گیاهی و فرسایش خاک و بیابان‌زایی 23
    خشکسالی و زیان¬های اجتماعی 23
    خشکسالی و زیان¬های آن در تلفات دام و محصولات دامی و کشاورزی 23
    زیانهای خشکسالی در تأسیسات زیربنایی و رفاهی و تلفات جانی 23
    2-3-5- آشکارسازی خشکسالی 24
    2-3-6- شاخص SPI 24
    2-3-7- مزایای استفاده از شاخص SPI 25
    2-4- مباحثی در زمینه ساختار اجتماعی و اقتصادی روستا 27
    عنوان صفحه
    2-4-1- روستا 27
    2-4-2- اهمیت روستا 27
    الف: اهمیت روستا در اقتصاد کشور 27
    ب:اهمیت روستا به عنوان کانون بخش کشاورزی 28
    2-4-3- مفهوم ساختار اجتماعی و اقتصادی 28
    2-4-4- ساختار اقتصادی 28
    2-4-5- اقتصاد روستایی 29
    2-4-6- اقتصاد کشاورزی....................................................................................................................................................29
    2-4-7- توسعه کشاورزی 29
    2-4-8- اهمیت کشاورزی در توسعه 30
    2-4-9- جایگاه و نقش بخش کشاورزی در فرایند توسعه 31
    2-4-10- تهیه فراورده¬های غذایی 32
    2-4-11- تأمین مواد اولیه 32
    2-4-12- تأمین سرمایه 32
    2-4-13- انتقال نیروی کار به سایر بخش¬ها 32
    2-4-14- تأمین بازار فروش برای فراورده¬های صنعتی 33
    2-4-15- تأمین ارز 33
    2-4-16- ساختار اجتماعی 34
    2-5- پیشینه نظری پژوهش 34
    2-5- 1- مرور منابع و پیشینه تحقیق 34
    2-5-1-1- مطالعات داخلی 34
    2-5-1-2- مطالعات خارجی 36
    2-6- مباحثی در زمینه چارچوب نظری و الگوی مفهومی روند تحقیق 34
    2-6-1- چارچوب نظری تحقیق (مدل نظری تحقیق) 39
    2-6-2- الگوی مفهومی روند تحقیق 40
    فصل سوم: روش شناسی پژوهش
    3-1- مقدمه 42
    عنوان صفحه
    3-2- مطالعه روش تحقیق کمی.......... 43
    3-2-2- جامعه آماری 43
    3-2-3- نمونه، نمونه گیری و روش‌های نمونه¬گیری 44
    3-2-3-1- تسهیم نمونه در هر شهرستان 45
    3-2-3-2- تسهیم نمونه در هر بخش 46
    3-2-3-3- تعیین حجم نمونه برای اولویت¬بندی بهترین راهبردهای کاهش آسیب¬پذیری از خشکسالی 47
    3-2- 4- روش‌های گردآوری اطلاعات 48
    3-2-4-1- روش کتابخانه¬ای یا اسنادی 48
    3-2-4-2- روش میدانی 48
    3-2-5- ابزار گردآوری اطلاعات 48
    3-2-6- پیش آزمون 49
    3-2-7- روایی و پایایی ابزار جمع¬آوری داده¬ها 50
    3-2-7-1- روایی 50
    3-2-7-2- پایایی 51
    3-2-7-3- نرخ سازگاری(CR) 51
    3-2-7-3-1-نحوه محاسبه نرخ ناسازگاری(CR) 52
    3-2-8- چارچوب مفهومی پژوهش 53
    3-2-8-1-شاخص¬سازی 53
    3-2-9-2-تعریف متغیرها 56
    3-2-10-روش تجزیه و تحلیل داده¬ها 57
    3-2-10-1-آمار توصیفی 57
    3-2-10-1-1-تحلیل یک متغیره 57
    3-2-10-2-آمار استنباطی 57
    عنوان صفحه
    3-3-روش تحقیق کیفی 60
    3-3-1- روش پژوهش 60
    3-3-2- شیوه جمع¬آوری اطلاعات 60
    3-3-2-1- مشاهده مستقیم 60
    3-3-2-2- مصاحبه عمیق یا جامع 60
    3-3-2-3- بررسی اسناد 61
    3-3-3-جامعه آماری 61
    3-3-4-نمونه¬برداری در پژوهش¬های کیفی و روش‌های نمونه¬گیری 62
    3-3-5-انواع نمونه¬برداری در پژوهش کیفی 62
    3-3-6-بحث گروهی متمرکز 63
    3-3-7- نمودار استخوان ماهی 63
    3-3-8- تکنیک رتبه¬بندی 64
    3-3-9- حجم نمونه در پژوهش¬های کیفی 65
    3-3-10- روایی و پایایی در تحقیقات کیفی 65
    3-3-10-1- اعتبار 65
    3-3-10-2- اعتماد 67
    3-3-11- تجزیه و تحلیل داده¬های کیفی 67
    فصل چهارم: معرفی مناطق مورد مطالعه
    4-1- مقدمه 70
    4-2- جغرافیای طبیعی 70
    4-2-1-موقعیت مناطق مورد مطالعه 70
    4-2-2-زمین¬شناسی و توپوگرافی 71
    عنوان صفحه
    4-2-2-1- مدل رقومی زمین DTM و طبقات ارتفاعی 73
    4-2-3- اقلیم 74
    4-2-3-1- بارش سالانه و فصلی در شهرستان¬های سیروان و چرداول 74
    4-2-3-2- بارش سالانه در ایستگاه¬های مربوط به شهرستان¬های مورد مطالعه 75
    4-2-4- دما 78
    4-2-5- سایر وضعیت جوی موجود در ایستگاه سینوپتیک سرابله 78
    4-2-6- هیدرولوژی 79
    4-2-6-1- آبدهی رودخانه سیمره در محل ایستگاه سازبن در شهرستان سیروان 79
    4-2-6-2- آبدهی رودخانه سیمره در محل ایستگاه هلیلان در شهرستان چرداول 80
    4-2-6-3- آبدهی رودخانه چرداول در محل ایستگاه دارتوت در شهرستان چرداول 80
    4-2-7- آب¬های زیرزمینی مناطق مورد مطالعه 81
    شهرستان سیروان 81
    شهرستان چرداول 81
    4-3- جغرافیای انسانی 83
    4-3-1- بررسی شاخص¬های جمعیتی 83
    4-3-2- نسبت جنسی 85
    4-3-3- ساختار سنی 86
    4-3-4- نسبت باسوادی 86
    4-3-5- نسبت اشتغال 87
    4-3-6- بررسی فعالیت¬های اقتصادی مناطق مورد مطالعه 88
    4-3-7- وضعیت کشاورزی شهرستان¬های سیروان و چرداول 88
    4-3-7-1- سطح زیر کشت محصولات کشاورزی 88
    عنوان صفحه
    4-3-7-2- میزان تولید محصولات کشاورزی 89
    4-3-7-3- میزان عملکرد محصولات کشاورزی 91
    4-3-8- وضعیت صنعت 92
    4-3-9- خدمات 93
    4-3-9-1- مکان¬های دیدنی، تاریخی و زیارتی در شهرستان¬های سیروان و چرداول 93
    فصل پنجم: تجزیه و تحلیل داده¬ها
    5-1- مقدمه 94
    5-2- آشکارسازی خشکسالی هواشناسی در شهرستان¬های سیروان و چرداول 94
    الف- شهرستان سیروان 95
    ب- شهرستان چرداول 97
    5-3- خشکسالی هیدرولوژی 99
    5-4- اثرات خشکسالی بر منابع آب سطحی 101
    الف- شهرستان سیروان 101
    ب- شهرستان چرداول 102
    5-5- اثرات خشکسالی بر بخش کشاورزی در شهرستانهای سیروان و چرداول 103
    5-5-1- اثرات خشکسالی بر بخش کشاورزی در شهرستان سیروان 103
    5-5-1-1- اثر خشکسالی بر تولید محصولات کشاورزی در شهرستان سیروان 103
    5-5-1-2- اثر خشکسالی بر عملکرد محصولات کشاورزی در شهرستان سیروان 104
    5-5-1-3- اثر خشکسالی بر سطح زیر کشت محصولات کشاورزی در شهرستان سیروان 105
    5-5-2- اثرات خشکسالی بر بخش کشاورزی در شهرستان چرداول 106
    5-6- آمار توصیفی 109
    5-6-1- ویژگی¬های فردی و حرفه¬ای 109
    5-6-2- رتبه¬بندی گویه¬های نگرش پاسخگویان شهرستان سیروان نسبت به خشکسالی 116
    5-6-3- وضعیت نگرش پاسخگویان شهرستان سیروان نسبت به خشکسالی 117
    5-6-4- رتبه¬بندی گویه¬های نگرش پاسخگویان شهرستان چرداول نسبت به خشکسالی 118
    5-6-5- وضعیت نگرش پاسخگویان شهرستان چرداول نسبت به خشکسالی 118
    5-6-6- رتبه¬بندی عوامل تشدیدکننده اثرات خشکسالی در شهرستان سیروان 119
    5-6-7- رتبه¬بندی عوامل تشدیدکننده اثرات خشکسالی در شهرستان چرداول 119
    5-7- آمار استنباطی 120
    5-7-1- آزمون فرضیه¬های پژوهش 120
    5-7-2- مقایسه¬ اثرات خشکسالی بر ساختار اقتصادی و اجتماعی شهرستان¬های سیروان و چرداول 135
    5-7-2-1- رتبه¬بندی اثرات خشکسالی بر ساختار اقتصادی شهرستان¬های سیروان و چرداول 135
    5-7-2-2- رتبه¬بندی اثرات خشکسالی بر ساختار اجتماعی روستاهای شهرستان¬های سیروان و چرداول 139
    5-8- نتایج کیفی 149
    5-8-1- شناسایی علل آسیب¬پذیری کشاورزان روستاهای منتخب در شهرستان¬های سیروان و چرداول 150
    5-8-2- نتایج وضع موجود افراد مورد مطالعه در شهرستان سیروان 152
    5-8- 3- نتایج وضع موجود افراد مورد مطالعه در شهرستان چرداول 161
    5-9-1- مهم¬ترین دغدغه¬های بوجود آمده بر اثر بروز خشکسالی از دیدگاه روستاییان روستاهای منتخب در شهرستان سیروان 170
    ناهنجاری¬های اجتماعی 170
    اختلافات محلی و فرامحلی 171
    5-9-2- مهم¬ترین دغدغه¬های بوجود آمده بر اثر بروز خشکسالی از دیدگاه روستاییان روستاهای منتخب در شهرستان چرداول 172
    5-10- اولویت¬بندی بهترین راهبردها برای کاهش آسیب¬پذیری کشاورزان شهرستان¬های سیروان و چرداول با استفاده از روش ANP 177
    5-10-1- اولویت¬بندی بهترین راهبردهای کاهش آسیب¬پذیری از خشکسالی در شهرستان سیروان 177
    مرحله اول: ساختار مدل 177
    مرحله دوم: مقایسه¬های زوجی نسبت به هدف 180
    مرحله سوم: تشکیل ابر ماتریس حد 180
    مرحله چهارم: انتخاب بهترین اولویت 181
    مرحله اول: ساختار مدل 182
    مرحله دوم: مرحله دوم: مقایسه¬های زوجی نسبت به هدف 182
    عنوان صفحه مرحله سوم: تشکیل ابر ماتریس حد 183
    مرحله چهارم: انتخاب بهترین اولویت 183
    5-10-2- اولویت¬بندی بهترین راهبردهای کاهش آسیب¬پذیری از خشکسالی در شهرستان چرداول 184
    مرحله اول: ساختار مدل 184
    مرحله دوم: مقایسه¬های زوجی نسبت به هدف 185
    مرحله سوم: تشکیل ابر ماتریس حد 185
    مرحله چهارم: انتخاب بهترین اولویت 186
    مرحله دوم: مقایسه¬های زوجی نسبت به هدف 187
    مرحله سوم: تشکیل ابر ماتریس حد 188
    مرحله چهارم: انتخاب بهترین اولویت 188
    فصل ششم: نتیجه گیری و پیشنهادات
    6-1- مقدمه 190
    6-2- آشکارسازی خشکسالی در شهرستانهای سیروان و چرداول 191
    6-4- نتایج آمار توصیفی 191
    6-5- نتایج آمار استنباطی 193
    6-6- نتایج تحلیل کیفی 204
    6-7- پیشنهادات 210
    6-7-1- ارائه پیشنهادات بر اساس نظرات پاسخگویان روستاهای هدف(در پژوهش کمی) و روستاهای منتخب (در پژوهش کیفی)در شهرستان¬های سیروان و چرداول 210
    الف- ارائه پیشنهادات از دیدگاه پاسخگویان روستاهای کمتر آسیب¬پذیر و پاسخگویان با نگرش واقع¬بینانه نسبت به خشکسالی در دو شهرستان سیروان و چرداول 211
    ب- ارائه پیشنهادات از دیدگاه پاسخگویان روستاهای بیشتر آسیب¬پذیر و پاسخگویان با نگرش احساس¬مآبانه نسبت به خشکسالی در دو شهرستان سیروان و چرداول 211
    6-7-2- پیشنهادات بر اساس نظرات کارشناسان اداره جهاد کشاورزی شهرستان¬های سیروان و چرداول 212
    فهرست منابع 214




    چکیده :
    چکیده خشکسالی پدیده اجتناب¬ناپذیر قرن حاضر است که سبب بروز زیان¬های متعددی بر منابع آب و بخش کشاورزی شده است. زیان¬های به¬وجود آمده سبب بروز آسیب¬های متعددی بر اجتماعات انسانی و به¬ویژه جوامع روستایی که وابستگی عمیقی به محیط و طبعیت دارند شده است. هدف پژوهش حاضر که با دو رویکرد کمی و کیفی انجام شده، ارزیابی اثرات خشکسالی بر ساختار اجتماعی-اقتصادی روستاهای متکی بر فعالیت کشاورزی در شهرستان¬های سیروان و چرداول می¬باشد. بنابراین شاخص¬های¬ کشاورزی (تغییر در سطح زیر کشت محصول برنج) و هیدرولوژی (خشک شدن و یا کاهش آب رودخانه¬های دائمی و فصلی) بهانه¬ای برای انتخاب دو شهرستان¬ سیروان و چرداول از استان ایلام به عنوان منطقه مورد مطالعه شده¬اند. در بخش رویکرد کمی، جامعه آماری پژوهش شامل کلیه روستاییان شهرستان¬های سیروان و چرداول که در طی سال¬های 1390-1385 در معرض خشکسالی قرارگرفته‌اند. این تعداد بر طبق سالنامه آماری سال 1390 استان ایلام برابر با 51128 نفر بوده¬اند. حجم نمونه از طریق فرمول کوکران 381 نفر( 98 نفر از شهرستان سیروان و 283 نفر از شهرستان چرداول) تعیین شده که به روش نمونه-گیری تصادفی طبقه¬ای چند مرحله‌ای با توجه به اصل تسهیم به نسبت، در بین روستاهای مورد مطالعه تقسیم شده است. روایی گویه¬ها در پرسشنامه توسط نظرات اساتید راهنما و مشاور این پژوهش مورد تأیید قرار گرفت و پایایی آن با انجام پیش آزمون و محاسبه آلفای کرونباخ بالای (700/0) برای دو متغیر اصلی ساختار اجتماعی و اقتصادی در هر دو شهرستان ارزیابی شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده¬ها در مطالعه کمی، از آمار توصیفی و آمار استنباطی(روش تحلیل عاملی، آزمون من-ویتنی، آزمون F، روش تحلیل شبکه¬ای) و برای ارزیابی وضعیت منطقه از نظر شدت خشکسالی از شاخص استاندار شده بارش (SPI) استفاده شده است. نتایج محاسبه شاخص SPI برای شهرستان¬های سیروان و چرداول نشان داد که هر دو شهرستان در دوره 91-1385 با خشکسالی مواجه بوده و در سال¬ آبی 87-86 شاهد خشکسالی شدید و بی¬سابقه¬ای بوده¬اند. نتایج حاصل از تحلیل عاملی نیز حاکی از اثرات نامطلوب خشکسالی بر ساختار اجتماعی و اقتصادی در شهرستان¬های سیروان و چرداول بوده است. علاوه بر این¬ها، نتایج آزمون من¬ویتنی نشان داد که خشکسالی تا حدودی دارای اثرات مشابهی بر ساختار اجتماعی و اقتصادی روستاهای مورد مطالعه در دو شهرستان مذکور بوده است. در رویکرد کیفی نیز، به دنبال مطالعه عمیق اثرات خشکسالی بر ساختار اجتماعی و اقتصادی نواحی روستایی بوده¬ایم. در این راستا از مطالعه چند موردی استفاده و نمونه¬های مورد مطالعه بر اساس نمونه¬گیری هدفمند انتخاب شده¬اند. نتایج پژوهش کیفی نیز، حاکی از اثرت منفی و نامطلوب خشکسالی بر ساختار اجتماعی و اقتصادی روستاهای منتخب بوده است. کلید¬واژه¬ها: خشکسالی، شاخص SPI، ساختار اجتماعی و اقتصادی، منابع آب، شهرستان¬های سیروان و چرداول.

    چکیده انگلیسی :
    Abstract We selected Sirvan and Chardavol townships of Ilam province using the agricultural index (such as change in the area under the rice cultivation) and hydrological parameters( such as drying and reducing in water resources of the permanent and seasonal rivers) as the areas of research. Then, due to the large difference in the villages of the townships in terms of production or non-production of rice and also because of a difference in reducing agricultural water, The village has been divided into two groups include the most vulnerable villages and the less vulnerable villages by interviews with agricultural Jihad experts.The economies of studied villages in this research are based on agriculture sector that have severely damaged due to climate change and drought.In this study, we applied both quantitative and qualitative approach to investigate the effects of drought on the social and economic structure of rural areas, in Sirvan and Chardavol townships.All rural in Sirvan and Chardavol townships were selected as the population of research (N=51128) according to the 2011 Statistical annals of Ilam. The Cochran formula was used for determining of sample research and were selected 381 heads of household (Of which selected 283 and 98 people from chardavol and sirvan township respectively) using the multi –stage stratified random sampling. To collect data, we used from questionnaire in this paper. Some experts including my Supervisors and advisor in Isfahan University tested the validity of questionnaire and the reliability of the economic impacts was obtained by performing a pre-test and calculating Cronbach's alpha (α= 0.700) for 2 indexes in Sirvan and Chardavol townships. In order to analysis of data, we used the descriptive and inferential statistics (such as Factor analysis, Mann - Whitney test, F test and ANP approche) and standardized precipitation index (SPI) is used to assess the severity of drought. The results of the Standardized Precipitation Index (SPI) Indicated that drought has proven in the Sirvan and Chardavol townships during the long time period and mostly in the period 2006-2012. This results showed that drought is most unprecedented droughts in both the townships in 2007-2008. The results of the factor analysis also suggests the adverse effects of drought on the social and economic structure of the townships. In addition, the Mann-Whitney test results showed that drought is somewhat similar effects on the social and economic structure of Sirvan and Chardavol villages. This study is also a qualitative that is used multiple case study method. The qualitative approach have been followed by in-depth study of drought effects on social and economic structure of rural areas. The samples were selected based on the purposive sampling.Thus from each group target village, one village is selected for in-depth study. Qualitative approch results also suggest a negative and undesirable effects of drought on the social and economic structure of villages. Key words: Drought, SPI index, Social and Economic structure, Water resources, Sirvan and Chardavol Twonships.


    کلید واژه ها :
    خشکسالی ◄ شاخص SPI ◄ ساختار اجتماعی ◄ ساختار اقتصادی ◄ سیروان ◄ چرداول﴿شهرستان﴾ ◄ منابع آب,Drought ◄ SPI index ◄ Social structure ◄ Economic structure ◄ Sirvan ◄ Chardavol ◄ Water resources

    خرداد1393
    0

    صفحه اول : University of Isfahan Fculty of Geographic Science and Planning Departmet of Geography and Rural Planning PhD. Thesis Assessment of Drought Impacts on The Socio-Economic Structure of Agricultural Based Rural Areas(Case Stady: Sirvan and Chardavol Townships) Supervisor: Dr. Hedayatollah Nouri Dr. Eskandar Seidai Advisor: Dr. Draiush Rahimi By: Masomeh Jamshidi June 2014
    فصل اول : 1-11
    فصل دوم : 12-41
    فصل سوم : 42-69
    فصل چهارم : 70-93
    فصل پنجم : 94-189
    فصل ششم : 190-230